Avatar's bai_tu_long

Ghi chép của bai_tu_long

Hà Nội đáng yêu, đáng giận, đáng thương

Tôi vừa trở về Hà Nội sau một đợt công tác tại TP.HCM. Như mọi cuộc đi và về khác, chuyến công tác này cũng để lại trong tôi nhiều cảm xúc cả vui và buồn.

Phần lớn là niềm vui, vì những tấm lòng bạn bè miền Nam cởi mở, chân thành, tự nhiên – lẽ ra phải nói là “tự nhiên như người Sài Gòn” mới đúng.

Chẳng mấy khi ở Hà Nội mà tôi có thể nắm tay các bạn nhảy múa, có thể hô một tiếng “nhậu đi” rồi kéo nhau ra bờ kè, tức kênh Nhiêu Lộc, ăn uống và đàn hát trắng đêm.

Chẳng mấy khi ở Hà Nội tôi có thể điềm nhiên bước vào một nhà hàng hay quán nước, ngồi vắt chân và chờ cô hay cậu bồi bàn tiến lại, lễ độ: “Dạ, chị dùng gì?”.

Tôi sẽ trả lời ngắn gọn và chờ được phục vụ rất nhanh chóng sau đó, gọn gàng, khẽ khàng, không xủng xoẻng như thể sắp làm vỡ ráo cả mớ chén bát, ly cốc.

Tôi cũng sẽ không phải nhìn những bộ mặt lạnh băng, và nhất là không bị người phục vụ “khuyến mãi” cho một ngón tay cái ngập vào bát nếu như tôi có lỡ gọi món phở.

Sài Gòn rộng thênh thang, nhiều hàng quán, nhiều đồ nhậu ngon rẻ và nhiều chỗ vui chơi mở cửa tới khuya. Nói chung ở đó, một “người Hà Nội khắc khổ” là tôi có cảm giác được hưởng thụ hơn một chút.

Nhưng sau những niềm vui, cũng đọng lại cả nỗi buồn. Một nỗi buồn, như dân teen bây giờ hay nói, “rất chi là bao đồng”.

Người Hà Nội xấu xí

alt

Tác giả bàn về những nét văn hóa đặc thù của người Hà Nội hôm nay.

Nỗi buồn ấy thực chất là cảm giác tủi thân và xót xa khi thấy nhiều người Sài Gòn không ưa Hà Nội đến thế. Điều này được thể hiện một cách không giấu giếm, qua những lời bình phẩm, qua thái độ - vốn chân thật – của người Sài Gòn.

Dân Sài Gòn, cụ thể là nhiều người tôi đã gặp, nghĩ về Hà Nội như một cái gì rất thủ cựu, lạc hậu, chậm tiến, đã thế lại còn kênh kiệu, tự cho mình là thủ đô thanh lịch, tóm lại là tệ hại.

Câu cửa miệng là “dịch vụ ngoài đó chán lắm phải không?”, “ngoài đó lừa đảo nhiều lắm phải không?”. Có lần, ở một quán nước trong TP.HCM, khi chúng tôi muốn rời từ bàn này sang bàn khác, bạn tôi ngoắc người phục vụ, ra hiệu “chuyển bàn giùm”.

Sau khi chúng tôi đã yên vị ở chỗ ngồi mới, bạn hỏi tôi: “Ở ngoải chắc phục vụ không kê bàn ghế cho khách đâu hả, mình phải tự làm hả?”. Ấn tượng về “phở quát, cháo chửi” in vào tâm trí các bạn quá sâu nặng rồi.

Ăn một món gì đó, tôi cũng có thể được nghe giới thiệu: “Ở ngoài Hà Nội không có cái này đâu nha”.

Thời gian gần đây, gây mất thiện cảm nhất cho người Sài Gòn có lẽ chính là… chiến dịch mừng Đại lễ 1000 năm của Hà Nội.

Một chiến dịch gắn với đủ loại bê bối: sơn vàng phố cổ, lát ngói xanh vỉa hè, bươi nát vỉa hè. Hà Nội nghìn năm thành đại công trường khói và bụi.

Rồi mùa hè đổ lửa với 45 độ ngoài trời tháng sáu, cúp điện World Cup, ngập lụt mưa tháng bảy. Thủ đô gì mà mưa xuống một tí, ba người chết vì điện giật, một người bị rắn cắn.

Rồi hàng tỷ đồng xây cổng chào, làm phim Lý Công Uẩn “lai Tàu”. Vân vân, vân vân. Động vào đâu cũng nghe và thấy bê bối, lãng phí, thẩm mỹ kệch cỡm, văn hóa lùn. Một không khí “nhốn nháo kỷ niệm nghìn năm Thăng Long - Hà Nội”.

Hình ảnh Hà Nội trong mắt người dân TP.HCM giờ đây có lẽ hỏng mất rồi.

Đáng thương hơn đáng giận

Tôi buồn, vì ngay trước mặt tôi, các bạn miền Nam của tôi thể hiện suy nghĩ và nói về Hà Nội tiêu cực như thế. Một Hà Nội thủ đô thủ cựu, lạc hậu, xấu xí.

Khi nghĩ vậy về Hà Nội, Sài Gòn - TP.HCM cũng mặc nhiên nhận về mình những gì là tiến bộ, văn minh, đẹp đẽ.

Nỗi buồn sở dĩ mang màu sắc “bao đồng” bởi tôi không muốn thấy trong cùng một đất nước, người dân hai miền – mà là hai thành phố thuộc hàng hiện đại nhất nước - mãi giữ những ấn tượng không tốt đẹp về nhau.

alt

Hà Nội cũng là nơi con người tranh giành không gian của nhau

Đến bao giờ người Việt Nam mới biết đoàn kết, thương yêu nhau?

Hà Nội có thực tệ hại? Đặt sang một bên tình cảm gắn bó với nơi mình sinh ra và lớn lên, tôi phải trả lời thành thực rằng: Có, Hà Nội khá tệ hại, càng tệ hại hơn khi đó là một thủ đô, được kỳ vọng là nơi thanh lịch nhất, nơi hội tụ và kết tinh nền văn hóa của cả một đất nước có chiều dài 4000 năm lịch sử.

Có thể không tới con số 4000, nhưng thủ đô của một quốc gia thì rõ ràng phải là bộ mặt đại diện cho văn hóa của xứ sở. Nhưng Hà Nội, ngoại trừ một vài tuyến phố “linh thiêng”, bẩn quá, bụi quá, lắm rác quá.

Những người chúng ta gặp trên phố phần đông là thô lỗ, ích kỷ, hiếu chiến. Họ có thể vượt đèn đỏ vì không chờ nổi vài chục giây ở ngã tư, phóng long tóc gáy, như thể đang bận rộn lắm, hối hả lắm, thế rồi nhác thấy một tai nạn giao thông thì dừng lại xem, mất toi 45 phút.

Họ sẵn sàng tranh cướp nhau từng mét đường mỗi lúc kẹt xe, và rất nhiệt tình ném vào mặt nhau những lời tục tĩu nhất. Có thể không ít trong số họ là người có học, nhưng không hiểu sao cứ hễ ra ngoài đường là cái tinh túy của Chí Phèo lại phát tác.

Có lẽ do hoàn cảnh. Chiếc áo không làm nên thầy tu, nhưng con đường làm nên tính cách người đi đường. Bụi thế, chật chội thế, ồn ào thế, một năm mấy tháng trời nóng thế, lại thêm cuộc sống vội vàng gấp rút, người ta hòa nhã với nhau làm sao được.

Đã từng có thời

Nhiều tính cách tệ hại của dân chúng Hà thành có lẽ đã xuất phát từ hoàn cảnh, mà nếu thực vậy thì Hà Nội đáng thương hơn là đáng giận.

Chắc là do hoàn cảnh. Bởi, điều làm tôi băn khoăn về tính cách Hà Nội, là hình như đã từng có thời người Hà Nội không thô lỗ, hung bạo. Không lẽ câu “chẳng thơm cũng thể hoa nhài/ dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An” là một câu ca dao không có chút cơ sở thực tế nào?

Ông tôi, cụ giáo trường Hàng Kèn năm xưa, sinh thời từng thủ thỉ với tôi rằng: “Trước năm 1954, trẻ con Hà Nội không biết chửi bậy”.

Chẳng biết trí nhớ của ông có ghi nhận đúng đặc điểm đó của trẻ con thủ đô không, nhưng bản thân ông thì đúng là không biết nói tục, không văng bậy được dù chỉ một từ.

Đi trên phố, mỗi lần thấy đám tang qua, ông lại dừng bước, cung kính ngả mũ chào người vừa qua đời. Không bao giờ ông nói nặng với ai một câu.

Ngay với đám cháu lít nhít nội ngoại, có sai các cháu làm gì, ông cũng dùng lời lẽ hết sức lịch thiệp: “Nếu có thể, cháu giúp ông…”.

Những người giúp việc trong nhà rất quý ông, “cụ giáo Hàng Kèn”. Chắc chắn họ chưa bao giờ nghĩ ông “bóc lột”, kênh kiệu, cậy mình trí thức thủ đô khinh rẻ dân lao động ngoại tỉnh.

Từ lúc nào ở thủ đô, người lớn biết chửi bậy, rồi trẻ con theo đó mà bắt chước? Có lẽ điều này đòi hỏi chúng ta phải “truy tầm” về nguồn gốc của những từ tục của bây giờ, mà đó là việc nằm ngoài khả năng cũng như bài viết này của tôi.

Ngoài ra, tôi cũng không tin là người Hà Nội thời trước 1954 hoàn toàn không chửi bậy. Đọc hồi ký của nhạc sĩ Phạm Duy, thấy ông có nhắc tới những tiếng lóng, những câu hát xuyên tạc rất tục những năm 20-30 của thế kỷ trước.

Nói cho đúng, ngày xưa Hà Nội phân biệt rõ ràng hơn giữa tầng lớp trí thức “có học, có chữ nghĩa” (tức “có văn hóa”) và tầng lớp bình dân, trong đó có thể bao gồm cả thành phần du thủ du thực ít văn hóa.

Còn ngày nay, tầng lớp “văn hóa thấp” đã “xâm thực” khắp xã hội. Số đông cư dân ở Hà Nội hiện nay, nếu tự đánh giá mình là thanh lịch, sâu sắc, thâm trầm, thì quả là lố bịch.

Song, tôi tin không phải người Hà Nội luôn thô lỗ và kênh kiệu, cũng như không phải mọi công dân thủ đô đều có tính xấu ấy.

Không phải người Hà Nội nào cũng thích ăn “phở quát cháo chửi”, cũng chẳng phải hàng quán nào ở Hà Nội cũng có những thiên-thần-mậu-dịch-viên đáng sợ.

Nhiều tính cách tệ hại của dân chúng Hà thành có lẽ đã xuất phát từ hoàn cảnh, mà nếu thực vậy thì Hà Nội đáng thương hơn là đáng giận.

… Và đáng yêu

Những gì là xấu xí, tiêu cực, ước mong thủ đô sẽ xóa chúng đi dần dần. Nếu tính xấu đã do hoàn cảnh mà mọc ra thì cũng có thể hy vọng chúng sẽ mất đi khi hoàn cảnh thay đổi

Với riêng tôi, Hà Nội còn có sự đáng yêu, cái đáng yêu của một thành phố trẻ đang phải gồng lên làm nhiệm vụ của một thủ đô nghìn năm.

Sẽ còn rất nhiều, vô số bất cập và lộn xộn, nhưng thảng hoặc cũng có những nét cho thấy một nỗ lực của Hà Nội vươn lên làm thủ đô văn hiến.

Con đường gốm sứ ven sông Hồng, tuy một số đoạn vừa hoàn thành đã nứt, nhưng nhiều đoạn màu sắc long lanh rực rỡ. Con mắt thô thiển của tôi dám chắc như thế là đẹp, và chắc chắn là đẹp hơn khi không có đường gốm sứ ấy.

Những gì là xấu xí, tiêu cực, ước mong thủ đô sẽ xóa chúng đi dần dần. Nếu tính xấu đã do hoàn cảnh mà mọc ra thì cũng có thể hy vọng chúng sẽ mất đi khi hoàn cảnh thay đổi, để một nền văn hóa mới sẽ hình thành ở Hà Nội, thanh lịch hơn, sâu sắc hơn mà cũng cởi mở hơn.

Hà Nội, trong tôi, cũng đáng nhớ nữa. Vào năm 2000, tôi từng viết trong một bức thư gửi những người bạn ở phương xa, rằng thế hệ chúng tôi may mắn được trải qua thời khắc chuyển giao thiên niên kỷ đáng nhớ, 1000 năm mới có một lần. Mấy ai được đón chào và cảm nhận thời khắc ấy?

Lịch sử vốn dài đằng đẵng. Nói như Nguyễn Huy Thiệp, 1000 năm trước, biết hoa ban có trắng như bây giờ?

Nếu quan niệm như thế, tôi sẽ thấy năm 2010 này lại cũng là một thời gian đáng nhớ trong đời mình. Hàng chục triệu gương mặt người Việt Nam đã mờ nhòa trong lịch sử, nào phải ai cũng được đón sự kiện nghìn năm Thăng Long như chúng tôi đây?

Để rồi mai kia một cụ ông nào đó còn có chuyện mà kể cho con cháu nghe: “Hồi ấy, ông hay đi dọc con đường gốm sứ với bà. Hơi nhiều bụi một tí, nhưng đường mát và đẹp lắm, bà cũng đẹp. Cái chỗ ấy bây giờ là gì nhỉ bà nhỉ?...”.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, nhà báo Đoan Trang, sinh trưởng tại Hà Nội.

3714 ngày trước · Bình luận · Loan tin ·  
được loan tin bởi KazRp , TaySac12 người nữa
bloc2210_3x
Nói lại sợ các bạn HN buồn, nhưng thật sự dân SG nghĩ về HN như thế đấy
10 năm trước· Trả lời
bai_tu_long
@Krad Anh gửi link này rồi đấy,cô vào com đẩy lên đê
10 năm trước· Trả lời
live2ride
mình thích chơi với dân Sì Gùn lắm! Thẳng thắn, làm ra làm chơi ra chơi!
10 năm trước· Trả lời
phucvh
ha noi muh => buon cho thu do vietnam
10 năm trước· Trả lời
BjgPooh
HÍc, là 1 người HN, mình thấy thật xót xa. Ko biết nói gì hơn !
10 năm trước· Trả lời
bear1h48
quá nhiều điều đúng
10 năm trước· Trả lời
n0b
n0b
lớp tôi có 9 người ra hà nội chơi. và có 1 người bảo "ko muốn quay lại HN lần 2" ! còn 8 người kia bảo "có chết tao cũng ko quay lại " !!!
10 năm trước· Trả lời
SpySaiGon
bài viết sâu săc quá,mình chỉ hỏi 1 điều này 1000 năm Thăng Long Hà Nội là của VN sau phim Lý Công Uẩn lại gióng phim Tàu quá, xây 5 cổng chào với bao nhiêu tiền sau ta không làm một việc ý nghĩa hơn cho mọi ng để ng dân haajnh phuc hơn trong ngày đó, Hà
10 năm trước· Trả lời
BjgPooh
" Tất cả cho miền Nam ruột thịt " => Cái gọi là " ruột thịt" đó giờ bảo là " Có chết tao cũng ko quay lại" ! Ôi, nên sống thế nào đây ???
10 năm trước· Trả lời
ngocmjnh
là một người sống từ nhỏ trong sg, sau 1 năm học đại học ở HN, thì mình có kinh nghiệm thực tế để thấy rằng bài viết toàn nói đúng . Người ở Hn rất thích xét nét người khác, ko biết nói 2 từ "cám ơn" và "xin lỗi". Phục vụ thì thái độ như là "ăn thì ăn,
10 năm trước· Trả lời
ntt
ntt
@BjgPooh: Có một vài bác vẫn tự hào là "Giải Phóng Miền Nam", Chuyện từ 1975 rồi các bác ạ , cũ rồi cứ lôi ra mà nói , trong khi các bác có biết chiến tranh là gì đâu ? Sống phải nhìn về phía trước , ai quay lưng lại phìa sau như thế. Biết là người SG ngh
10 năm trước· Trả lời
downfall
@BjgPooh thứ nhất là không chỉ mỗi người hà nội tham gia giải phóng miền nam. Thứ 2 là miền nam cũng chưa bao giờ nhờ người bắc vào giải phóng. Thứ 3 như @ntt nói: cái "ruột thịt" bạn nói còn phải xem xét lại. Mình là người hn nhưng mình cực kì bực mình v
10 năm trước· Trả lời
sinhzun
@downfall: ông là người Hà Nội hả hả hả
@all: học điều hay lẽ phải thì khó, học thói hư tật xấu thì dễ lắm. tớ ở với bác, người Hà Nội gốc suốt 4 năm đại học, quả thật bác giống hệt như nhân vật "Ông tôi, cụ giáo trường Hàng Kèn năm xưa" mà bạn Đoan Tran
10 năm trước· Trả lời
Claire
sau 1 lần ra hà nội , mình đã tự nhủ là ko bao giờ ra đó nữa, mình xui chăng , ngay tại thành phố này mình cũng ko ưa những người gốc bắc, dù trong số bạn bè mình vẫn có 1 số người gốc bắc, ... mâu thuẫn quá phải hok , hehehe, nhưng cuộc sống vốn là th
10 năm trước· Trả lời
navy_vy_vy
cười khẩy tác giả vì cái sự moi móc khốn nạn này
10 năm trước· Trả lời
tvtbinh
2 năm vừa qua, mỗi năm ra HN 5 tháng làm việc, thực sự không thích hợp lắm, nhưng cũng không đến nỗi là không muốn ra HN nữa. Có lẽ cuối năm nay lại ra HN.
Bởi vì tuy không nhiều nhưng vẫn còn những người rất tình cảm, hòa nhã, hiếu khách. Không thể đánh
10 năm trước· Trả lời
mutxoai
90% người sống ở HN bây giờ là ở các tỉnh về - chúng ta hãy nhìn nhận một cách khách quan hơn.
10 năm trước· Trả lời
ntt
ntt
@mutxoai: vậy bạn nghĩ rằng dân số ở SG là do tăng tự nhiên ? Cũng các tỉnh miền nam đổ về thôi. @navy_vy_vy : bạn là điển hình của một HNer
10 năm trước· Trả lời
WaitingForAizu
@navy_vy_vy tại sao lại ko nhìn thẳng vào sự thật mà phải bịt tai bịt mắt lại,xem những lời nói thẳng nói thật là soi mói,sỉa sói...Mình là dân Sg nhưng mình yêu Hà Nội với những giá trị văn hóa đi vào văn chương,nhưng m
10 năm trước· Trả lời
echnhua1223
Tại sao không gửi comment được
10 năm trước· Trả lời
echnhua1223
Mình sinh ra và lớn lên ỏ 1 Quận ven đô của HN,tất cả những điều các bạn nói đều đúng, nhưng và lại "nhưng" chỉ khi cá bạn thực sự sinh sống ở HN lâu thì mới hiểu hết, không phải người HN nào cũng nói bậy , chửi thề, nếu bạn nhìn dân số HN hiện tại thì th
10 năm trước· Trả lời
echnhua1223
Mình đang sống và làm việc tại Tập thể trường ĐHBK HN mặt phố Lê Thanh Nghị, một dãy nhà 5 tầng toàn giảng viên ĐH, trí thức từ nơi khác đến HN họ thản nhiên cho con ăn xong thì vứt vỏ dưa hấu xuống nhà tầng 1 ở dưới,chuyện ném túi rác từ tầng trên xuống
10 năm trước· Trả lời
echnhua1223
Còn các bác, các cụ thế hệ trước sinh ra và lớn lên ở HN vẫn dạy con cháu họ những điều về Người HN xưa, từ cách ăn, uống, đi lại , nội chợ đến nhiều thứ khác nữa,cho dù có đi đến đâu , tôi vẫn muốn về Hà Nội để ăn món ăn của người HN,để được thưởng thức
10 năm trước· Trả lời
Olivia
Mình chưa từng ra Hà Nội, nhưng qua tin tức, bạn bè truyền nhau, và nhất là những gì đang diễn ra cho Ngàn Năm Thăng Long thì thật sự mình thấy mất cảm tình với Hà Nội.
10 năm trước· Trả lời
hanhphuc
viết sao mà đúng thế, nghe mà nhột cả người
10 năm trước· Trả lời
phuong54
haha..đấy là SG nói về HN...thế có bh nghe HN nói về SG chưa...thực sự thì khi nghe HN nói về SG thì cũng đau lòng k kém đâu...đôi khi còn hơn í chứ...nếu mà so sánh như thế...tại sao k đem so sánh SG với các thành phố khác trên thế giới đi...để xem
10 năm trước· Trả lời
phuong54
k biết các bạn SG nói rằng...k muốn ra HN...tức là ghét HN, k quan tâm đến HN nhưng mà các bạn có tò mò khi muốn biết HN 1000 năm sẽ ntn k??, có tò mò muốn biết cái mùa thu HN hiện giờ ra sao k??...nếu có...thì cái gọi là k muốn ra HN, k quan tâm đến HN,
10 năm trước· Trả lời
phuong_tb
chúng nó ít tuổi nên nói chuyện ngu ấy mà!HN có như ngày hôm nay là do ngoại tỉnh đổ về nhiều.mà đã nhiều người thì phải lộn xộn ấy mà
Nói câu này hơi xúc phạm chứ,mấy thằng đi phượt xuốt ngày lêu lỏng!Có khi trong nhà mình thối um bịt mũi chạy sang chơi
10 năm trước· Trả lời
vtv3_haha
@phuong_tb: tôi thấy chính những ng như bạn tạo nên một Hà Nội xấu trong mắt mọi ng
10 năm trước· Trả lời
mabu2709
Ai cũng có ý đúng của mình cả! riêng mình thì ko nghiêng về hn hay sg, nơi nào cũng vậy cũng có mặt tốt và mặt xấu của nó! mình là người hn nhiều khi còn ghét nữa là, nhưng đôi khi ngồi nhâm nhi cốc trà nóng ngồi bên hồ lúc trời tiết thu thì cảm giác yêu
10 năm trước· Trả lời
nguyendungpr
Mỗi nơi đều có những điểm hay và hay của nó, đâu phải chỉ toàn là những cái ko hay đâu, chúng ta hãy tự mình cảm nhận Hà Nội và sẽ thấy Hà Nội cũng có những cái hay rất riêng mà ko nơi đâu có đc.Mình là 1 người ngoại tỉnh, đã sống và học tập, làm việc ở H
10 năm trước· Trả lời
navy_vy_vy
@ntt : ùh, mình là 1 HNer đang học tập o Tphcm, đi xa rồi mình mới thấu hiểu gê gớm những nét riêng nét đẹp của HN, thấy nhớ vô cùng những phố thanh bình như p Phan Đình Phùng, Lê Hồng Phong... hay hồ Gươm, hồ Tây...những cái mà k 1 nơi nào (nhất là đất S
10 năm trước· Trả lời
navy_vy_vy
p/s: cho author của bài viết ạ: 1000 năm Thăng Long là sự kiện lịch sử văn hóa lớn, k có j là lãng phí và phê phán khi nhà nước đầu tư như vậy, đó là 1 cách nhắc nhở những người trẻ tuổi về truyền thống văn hóa lịch sử hào hùng của đất nước mình và để quả
10 năm trước· Trả lời
echcon12
Viết hay quá! Nhưng mà... 1 cánh én nhỏ chẳng làm nên mùa xuân ---> buồn quá!
10 năm trước· Trả lời
Website liên kết